„Jako pierwsza i najważniejsza nasuwa się sama imperatorową Katarzyna II. Jednakże 62letnia ówcześnie cesarzowa nie była już wtedy samodzielnym czynnikiem politycznym, aczkolwiek jej irracjonalne uprzedzenia wobec Polski, a przede wszystkim ogromna pogarda dla Stanisława Augusta, miały istotne znaczenie dla przyszłych decyzji politycznych.
Katarzyna II zależała ówcześnie niemal całkowicie od inspiracji jej aktualnego, ostatniego już zresztą faworyta, Platona Zubowa (w roku 1791 miał on zaledwie 24 lata)37. Skupiona wokół Platona Zubowa drapieżna klika dworska miała odegrać w latach 1791—1794 ogromną rolę polityczną, między innymi w sprawach polskich.
Z Zubowem i jego koterią walczył zaciekle, ale stojąc w roku 1791 na pozycjach zupełnie już straconych, dawny faworyt imperatorowej, ówczesny wódz naczelny w wojnie z Turcją i wszechwładny wielkorządca całej południowej części imperium, ks. Grzegorz Potemkin. Dzieliły zresztą Zubowa i Potemkina bynajmniej nie poglądy polityczne i odmienna koncepcja polityki zagranicznej Rosji, ale przede wszystkim rywalizacja o pierwsze po imperatorowej miejsce w państwie, o rzeczywisty i wyłączny wpływ na sprawy imperium.“(9)